Калајџиев за случајот „Мазут“: Не е јасно каде е криминалот, а никој не прашува кој ќе одговара за штетата врз осомничените

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Калајџиев за случајот „Мазут“: Не е јасно каде е криминалот, а никој не прашува кој ќе одговара за штетата врз осомничените

04 јуни 2026

• од Темелко Тошев

Запирањето на истрагата за случајот „Мазут“ поради недостиг на докази отвори сериозни прашања во правната експертска јавност. Додека дел од јавноста реагира на одлуката на Обвинителството, експертите посочуваат дека фокусот се става на погрешно место — вистинското прашање е кој ќе ја понесе одговорноста за нарушените човекови права, неоснованите притвори и уништениот углед на инволвираните лица и компании.

Правниот апсурд: Осудени во јавноста пред да бидат обвинети

Универзитетскиот професор Гордан Калајџиев е дециден дека врз основа на она што е достапно во јавноста, не постојат индиции за сторен криминал, што конечно го потврди и самото Обвинителство. Во своето гостување во „Студио 10“ на Телевизија 24, тој ја истакна нелогичноста на реакциите во јавноста:

„Од тоа што го има на увид јавноста не е јасно каде е направен криминал и корупција. Имаме ситуација каде Обвинителството ставило луѓе во притвор, малтретирало луѓе цела година, имало мерки за фирмите и никој не реагира кој ќе одговара што биле малтретирани луѓето, што им било валкано името. Наместо тоа, сите го товарат јавниот обвинител за криминал затоа што е запрена истрагата. Од каде им на тие што коментираат право за тоа?“ — истакна Калајџиев.

Ваквиот став го дели и државниот јавен обвинител Ненад Савески, кој јавно ја поддржа одлуката на надлежната обвинителка Катерина Коларевиќ. На брифинг со новинарите, Савески објасни дека од професионален аспект е далеку подобро постапката да се затвори навреме поради недостиг на докази, отколку да се форсира обвинение кое подоцна би резултирало со ослободителна пресуда и уште поголема штета.

Еколошкиот мит: Загадувањето не доаѓа од мазутот

Еден од главните наративи во јавноста околу овој случај беше наводното „труење“ и загадување на воздухот преку хемискиот состав на увезениот мазут. Сепак, фактите говорат поинаку.

Освен што Обвинителството (ОЈО ГОКК) не утврди штетен хемиски состав на мазутот, официјалните извештаи од контролите на квалитетот на воздухот кај ТЕЦ Неготино покажуваат дека во спорниот период воопшто немало загадување од оваа централа.

Ако мазутот е главниот виновник за загадувањето, се наметнува парадоксот со Скопје:

Главниот град е редовно меѓу топ пет најзагадени градови во светот за време на зимскиот период.
Евиденцијата на Регулаторната комисија за енергетика покажува дека во Скопје не се користи мазут (главната когенеративна централа ТЕ-ТО работи на гас).

Реалниот проблем со квалитетот на воздухот, според релевантните истражувања, лежи во дивите депонии и отпади кои редовно се палат, како и отсуството на капитални инфраструктурни проекти за преработка на отпад („waste to energy“).

За споредба, мазутот масовно се користи во држави кои важат за европски еколошки лидери, како Германија, Франција и Швајцарија, каде се почитуваат високите еколошки стандарди.

Економската реалност: Историски профит наместо финансиска штета

Покрај тоа што не е утврдена еколошка штета, реактивирањето на ТЕЦ „Неготино“ во периодот на најголемата енергетска криза (2021–2023) се покажа како клучен и високопрофитабилен потег за државата. Клучните економски податоци јасно ја отсликуваат реалната состојба:

Рекорден профит во 2022 година: Остварена е добивка од 36,5 милиони евра (околу 2,25 милијарди денари), што претставува историски рекорд за државната централа.
Трошок за набавка на мазут: Набавката на енергенсот за периодот опфатен со истрагата изнесувала 167 милиони евра.
Алтернативен трошок (увоз на струја): Според анализите на професорите од ФЕИТ, базирани на тогашните берзански цени на електричната енергија, увозот на истата количина струја би чинел дури 880 милиони евра.

Овие бројки јасно покажуваат дека набавката на мазутот спречила финансиски колапс на енергетскиот систем, заштедувајќи ѝ на државата над 700 милиони евра разлика во цена.

На крајот, по објавените извештаи, потврдениот профит и отфрлените сомнежи за неквалитетен енергенс, во воздухот останува да виси само едно суштинско прашање — она кое го постави професорот Калајџиев: Кој ќе ја надомести штетата по угледот, изгубеното време и претрпениот стрес на осомничените кои неправедно ја поминаа годината под мерки и притвори?