01 јуни 2026
• од Темелко Тошев
Во неодамнешно интервју, поранешниот македонски премиер Љубчо Георгиевски повторно отвори една од најчувствителните теми во поновата македонска историја – безбедносната состојба на државата по осамостојувањето и улогата на соседите. Анализирајќи го сегментот од интервјуто (47:20-48:32), Георгиевски директно удира во темелите на децениската антибугарска пропаганда, потсетувајќи на историските факти кои често се премолчуваат во македонскиот јавен дискурс.
Георгиевски во интервјуто поставува едно суштинско прашање кое често се маргинализира во македонската историографија:
„Едноставно сега знаете, а па Србите зошто го земаа оружјето тогаш? Целото оружје зошто го земаа и зошто не ни дадоа оружје?“
Овој потсетник на моментот кога Југословенската народна армија (ЈНА) целосно ја испразни Македонија од воена опрема, оставајќи ја новата држава буквално со „празни раце“, е клучен за разбирање на тогашниот геополитички контекст. Антибугарската пропаганда во Македонија историски се гради на наративот дека заканата за македонската државност доаѓа исклучиво од Исток (Бугарија), додека кон Северот (Србија/Југославија) се негува романтизиран однос.
Изјавата на Георгиевски го деконструира овој мит, потенцирајќи дека реалната, физичка и егзистенцијална закана за штотуку осамостоената македонска држава доаѓала токму од Белград, кој ја оставил земјата без никаков капацитет за одбрана.
Во продолжение на интервјуто, поранешниот премиер открива детали за потеклото и целта на воената помош:
„Не, јас мислам дека тоа беше во функција од Србите. Значи помошта што доаѓаше од Бугарија беше во функција од Србите, да се заштитиме ако треба да се заштитиме.“
Оваа констатација е директен контраст на сеприсутната антибугарска реторика. Наместо сликата на Бугарија како вечен аспирант за територија и агресор, Георгиевски ја посочува Бугарија како единствената соседна држава која во тој критичен период понудила конкретна воена помош за опстанок на македонската држава. Фактот дека бугарското оружје било наменето за одвраќање на евентуална српска агресија е податок кој систематски се потиснува во македонската јавност, бидејќи не се вклопува во црно-белата слика на југословенскиот наратив кој сè уште има силно влијание.
За да не се остави простор за манипулација дека оружјето било набавувано за пресметка со албанското малцинство, Георгиевски категорично појаснува:
„Не, со Албанците никогаш не било спомнувано тоа, ниту пак мислам дека некој имал информација во тоа време дека ќе имаме ние напад.“
Со ова, тој потврдува дека безбедносниот фокус на младата македонска држава бил исклучиво насочен кон надворешна одбрана од северниот сосед, кој во тоа време веќе водеше војни во Хрватска и Босна.
Изјавата на Љубчо Георгиевски не е само сеќавање на еден политичар, туку сериозен предизвик за македонската колективна меморија. Антибугарската пропаганда со децении функционира преку селективно помнење – глорифицирање на југословенското минато и демонизирање на секој потег што доаѓа од Софија.
Потсетувањето дека Србија ја разоружа Македонија, додека Бугарија ја вооружи за да се одбрани, претставува историски факт кој бара зрелост за да биде прифатен. Ваквите сведоштва се неопходни за ослободување на македонското општество од наследените пропагандни стеги и за градење на реална слика за тоа кој, во најтешките моменти, се поставил како вистински сојузник на независна Македонија.
Пазарот се лади, но не и за нив: Бугарите со рекордно купување недвижности во Грција
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

