Сефер Селими: Доктрината „Македонија на Македонците“ е рецепт за враќање на конфликтот

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Сефер Селими: Доктрината „Македонија на Македонците“ е рецепт за враќање на конфликтот

11 август 2026

• од Темелко Тошев

Во својата најнова колумна објавена на порталот „Тетова Сот“, аналитичарот Сефер Селими упатува сериозно предупредување за актуелните политички процеси во Северна Македонија. Според него, државата полека се враќа кон старата непишана доктрина „Македонија на Македонците“, што претставува рецепт за враќање на конфликтот, а не за просперитет и мир.

Охридскиот договор како гарант за институционален мир

Селими потсетува дека конфликтот во 2001 година не избувна преку ноќ, туку беше резултат на акумулирани проблеми во држава која формално им припаѓаше на сите, но во практика не ги третираше сите како еднакви.

„Во основата на овој проблем стоеше непишаната политичка и институционална доктрина – ‘Македонија на Македонците’. Овој пристап ја конципираше државата како ексклузивна сопственост на еден етникум и создаде внатрешна хиерархија на граѓанството, исклучувајќи ги Албанците од институциите и од идејата за еднаквост“, пишува Селими.

Охридскиот рамковен договор го запрел конфликтот токму преку менување на оваа логика, нудејќи историски компромис: Северна Македонија да остане унитарна држава, но со механизми за реално учество на Албанците преку правична застапеност, употреба на албанскиот јазик, децентрализација и двојно мнозинство (Бадентер). Според авторот, најголемиот успех на договорот бил создавањето на убедување дека меѓуетничките проблеми можат да се решаваат внатре во институциите.

Загрозување на столбовите на мирот по 2024 година

Сепак, Селими предупредува дека токму ова клучно убедување денес е ставено под ризик.

„Од 2024 година наваму, гледаме процес што не може да се објасни преку изолирани инциденти. Укинувањето на механизмот ‘Балансер’, несигурноста околу правичната застапеност, континуираното оспорување на Законот за употреба на јазиците, релативизирањето на Бадентеровото мнозинство и, пред сè, игнорирањето на политичката волја на мнозинството Албанци при формирањето на власта, заедно создаваат една многу позагрижувачка тенденција“, нагласува тој.

Според него, проблемот не лежи во едно работно место повеќе или помалку, ниту во една табла на албански јазик, туку во прашањето дали државата ќе продолжи да функционира врз основа на поделба на моќта меѓу заедниците, или постепено ќе се врати кон моделот на владеење на мнозинството од минатото.

Мирот не е само отсуство на пукање

Авторот децидно наведува дека аргументот оти „институциите функционираат“ не е доволен, бидејќи институции постоеле и пред 2001 година, но проблемот бил во нивниот легитимитет во очите на една третина од граѓаните.

„Мирот не е само отсуство на пукање. Мирот е убедување дека системот е праведен. Дека твојот глас има тежина. Дека твојот јазик се почитува... Кога овие убедувања почнуваат да исчезнуваат, почнува да завршува и мирот“, предупредува Селими.

На крајот, тој порачува дека претстојната 25-годишнина од Охридскиот договор не треба да се одбележува само со свечени говори и фотографии, туку треба да биде момент за аларм.

„Ако Албанците повторно се чувствуваат незастапени во државата; ако нивниот јазик повторно се перципира како закана, а не како право; ако механизмите против етничкото надгласување ослабнат; тогаш постепено се пресоздаваат политичките услови кои Охридскиот договор имаше за цел да ги елиминира. Мирот мора да се одржува, компромисите да се почитуваат, а државата секој ден да им докажува на своите граѓани дека им припаѓа и нив“, заклучува колумнистот.