Скопјани прават најмногу отпад: Македонското „малку ѓубре“ е сепак голем проблем

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Скопјани прават најмногу отпад: Македонското „малку ѓубре“ е сепак голем проблем

07 јули 2026

• од Темелко Тошев

Просечниот Македонец создава помалку отпад од просечниот Европеец, но начинот на кој се справуваме со него претставува сериозна еколошка закана. Додека европските земји го претвораат ѓубрето во енергија или нови ресурси, кај нас приказната најчесто завршува во моментот кога камионот ќе го испразни контејнерот на некоја од депониите.

Помалку ѓубре, но повеќе собран отпад

Минатата година, просечен граѓанин на Македонија создал 417 килограми ѓубре, што претставува намалување од речиси 5 отсто (околу 20 килограми помалку) во споредба со претходната 2024 година, и е под европскиот просек. Иако сме направиле помалку ѓубре, комуналните претпријатија собрале повеќе отколку лани, пред сè поради вклучувањето на нови населени места во системот за колективно собирање.

Вкупно создаден отпад во државата: 755,7 илјади тони
Завршиле на депонија: 640 илјади тони комунален отпад
Регионална разлика: Најмногу ѓубре се прави и се собира во скопскиот регион, додека најмалку отпад се собира во североисточниот регион.

Домаќинствата се главниот извор

Најголемиот дел од комуналниот отпад, дури 84 отсто, доаѓа директно од нашите домаќинства. Останатите 16 отсто ги генерира комерцијалниот сектор – продавници, ресторани и канцеларии кои своето ѓубре го одлагаат во посебни контејнери.

Структурата на отпадот од домаќинствата покажува поразителни факти за навиките за селектирање. Огромен дел од отпадот, или 553 илјади тони, е мешано ѓубре. Од малиот дел што се селектира, бројките се следни:

35.000 тони органски отпад
15.500 тони пластика
10.000 тони хартија и минимално количество метал

Македонецот наспроти Европеецот: Проблемот со рециклирањето

Според податоците на Eurostat, просечниот Европеец фрла многу повеќе од нас – околу 527 килограми, а Германците дури и над 620 килограми. Ова на прва звучи како одлична вест за Македонија. Но, разликата лежи во третманот на отпадот откако тој ќе се фрли.

Алармантен податок: Според Државниот завод за статистика, дури 99,8 отсто од најголемото количество собран комунален отпад кај нас се исфрла на депонија.

За споредба, извештаите покажуваат дека Словенија рециклира над 70 отсто од својот комунален отпад. Кај нив, речиси целото ѓубре се „врти“ назад во системот, оставајќи само трошки во природата.

Индустриски отпад: Мал по волумен, но висок процент на токсичност

Статистиката го измерила и отпадот што настанува од економската активност. Во 2024 година, нашата индустрија создала 1,2 милиони тони отпад, или 655 килограми годишно по глава на жител. Ова е пад од 14 отсто во споредба со претходните две години.

Како се распределува индустрискиот отпад кај нас?

Преработувачка индустрија: Прави речиси половина од ѓубрето (околу 550 илјади тони) и тоа е главно неопасен отпад.
Рударство и вадење камен: Овој сектор е одговорен за дури 97 отсто од вкупниот опасен (токсичен) отпад во државата.
Енергетика: Создава околу 185.000 тони отпад, најчесто пепел и згура.

Во Македонија се рециклира само половина од индустрискиот отпад. Предадени за рециклирање се 585 илјади тони (најчесто метални отпадоци, хартија, картон и пластика), додека 39 илјади тони се заведени како складиран отпад.

Македонскиот токсичен парадокс во европски контекст

Во делот на индустрискиот отпад, Македонија е една од европските држави која прави најмалку ѓубре. Просекот во ЕУ е приближно 4.850 килограми по жител, што е неколкукратно повеќе од нашите 655 килограми.

Германија вади најголеми апсолутни бројки (над 400 милиони тони), но 80 отсто од нивниот градежен и индустриски отпад се враќа во производниот циклус.
Словенија создава 10,3 милиони тони, но има највисок процент на преработка во регионот.
Србија генерира фрапантни над 200 милиони тони, најмногу поради рударскиот бум во Борскиот Округ.

Она што претставува главен проблем во македонските бројки е токсичноста на отпадот. Кај нас дури една четвртина од индустрискиот отпад е класифициран како опасен, додека во Европската Унија тој процент изнесува само околу 5 отсто, пред сè благодарение на модерните технологии што го неутрализираат отпадот уште во самите фабрики.

Користени извори:

Државен завод за статистика на РСМ (Соопштенија за комунален и индустриски отпад 2024/2025).
Eurostat (Municipal and Industrial Waste Database, 2025 updates).
Republički zavod za statistiku Srbije – SORS (Waste statistics 2024).
Statistični urad Republike Slovenije – SURS (Environment and natural resources report 2024/25).
European Environment Agency (EEA) – Indicators for Waste Intensity.