05 март 2026
• од Тодор Вангелов
Секој ден многу луѓе ја отвораат апликацијата за временска прогноза на својот телефон. Таму гледаат температура, дали ќе врне дожд, колку е силно сонцето. Но има и уште еден број. Тој број се вика индекс на квалитет на воздухот. Тој покажува колку е чист или загаден воздухот што го дишеме.
Овој број најчесто е од 1 до 10. Колку е бројот помал, толку воздухот е почист. Колку е бројот поголем, толку воздухот е позагаден. Телефоните ги добиваат овие податоци од мерни станици кои се поставени во градовите и околината. Тие станици постојано мерат што има во воздухот.
Апликациите на телефон обично мерат неколку главни загадувачи. Еден од најважните се многу ситни честички што се викаат ПМ 2,5. Тие се толку мали што лесно влегуваат длабоко во белите дробови. Има и поголеми честички што се викаат ПМ 10. Тоа може да биде прашина или полен. Во воздухот има и гас што се вика азотен диоксид. Тој најмногу доаѓа од автомобили, камиони и автобуси кои согоруваат гориво. Друг гас е сулфурен диоксид. Тој најчесто доаѓа од фабрики и електрани што согоруваат јаглен или други горива.
Кога луѓето дишат загаден воздух, тоа може да му наштети на телото. Според Светската здравствена организација, загадувањето може да предизвика воспаление во телото, послаб имунитет и промени во клетките кои со време можат да доведат до рак или други болести. Загадениот воздух може да влијае на речиси секој дел од телото, но најмногу страдаат белите дробови, срцето и мозокот. Проблеми може да се појават и по кратко време изложеност, но и по многу години дишење загаден воздух.
Во Европа има илјадници мерни станици што го следат воздухот. Европската агенција за животна средина ги собира овие податоци и прави процена на квалитетот на воздухот. Тие користат неколку нивоа за да покажат колку е чист воздухот, од добар до многу лош. Многу апликации на телефони ги претвораат тие податоци во едноставна скала од 1 до 10 за луѓето полесно да разберат.
Кога индексот е од 1 до 3, воздухот е добар. Во таков случај луѓето можат слободно да шетаат, да спортуваат и да поминуваат време надвор без поголем ризик.
Кога бројот е од 4 до 6, воздухот е средно загаден. Повеќето луѓе и понатаму можат да бидат надвор, но луѓе со астма или други проблеми со дишењето треба да внимаваат и да не прават напорни активности.
Кога индексот достигнува 7, воздухот веќе се смета за лош. Тоа значи дека загадувањето е доволно високо за да почне да влијае на здравјето на повеќе луѓе. Во такви денови е подобро да се поминува помалку време надвор, особено да се избегнува трчање, велосипед или тежок физички напор. Децата, постарите луѓе и луѓето со болести на белите дробови или срцето треба да бидат особено внимателни.
Кога индексот се приближува до 10, воздухот е многу лош. Во такви ситуации се препорачува луѓето да останат повеќе време во затворен простор и да избегнуваат долго престојување надвор.
Ако загадувањето трае подолго време и индексот често е над 7, експертите советуваат дома да се користат прочистувачи на воздух. Тие можат да помогнат воздухот во просторијата да биде почист. Ако луѓето мора да излезат надвор кога воздухот е многу загаден, Светската здравствена организација препорачува користење маски со добра филтрација, како маски од типот ФФП2, особено во ситуации како пожари или многу густ смог.
Со едноставно гледање на бројот за квалитет на воздухот на телефонот, луѓето можат подобро да одлучат дали е добар ден за активности надвор или е подобро да се остане повеќе време во затворено. Така можат подобро да го заштитат своето здравје.
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

