Украина станува нација на вдовици и сирачиња

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Украина станува нација на вдовици и сирачиња

23 февруари 2026

• од Станча Јаќимовски

Војната во Украина не ја менува само мапата на фронтовите – таа длабоко ја преобликува демографската и социјалната структура на земјата. Додека борбите продолжуваат, Украина се соочува со една од најтешките демографски кризи во светот: нагло намалување на наталитетот, зголемен број жртви и милиони луѓе кои ја напуштија земјата. Последиците се видливи – сè повеќе вдовици, сирачиња и семејства кои живеат со трајна загуба.

Демографска катастрофа

Според украинската демографка Ела Либанова, Украина изгубила околу 10 милиони луѓе од почетокот на војната – преку смрт, миграција или живот во окупирани подрачја.

Стапката на наталитет, која и претходно беше во пад – тренд присутен низ Европа – сега е речиси целосно колабирана. Околу 6 милиони луѓе, претежно млади жени и деца, избегаа од земјата од 2022 година. Колку подолго трае конфликтот, толку е помала веројатноста тие да се вратат, предупредуваат експертите. Тоа значи не само демографски пад, туку и сериозен „одлив на мозоци“ во период кога на земјата ќе ѝ бидат потребни квалификувани кадри за обнова.

Војната и изгубеното мајчинство

Приказната на Олена Билозерска ја отсликува судбината на многу украински жени. Таа и нејзиниот сопруг сакале деца уште пред избувнувањето на конфликтот во 2014 година. Наместо семејство, тие заминале на фронтот.

Кога ја напуштила војската на 41 година, лекарите ѝ рекле дека шансите за природно зачнување се речиси нула. По долг третман за неплодност, успеале да добијат само една јајце-клетка за ин витро оплодување (ИВФ). Ембрионот бил замрзнат во криобанка во Киев – токму кога Русија започна целосна инвазија.

Како воен офицер, Билозерска повторно била повикана на фронтот, додека нејзината единствена шанса за мајчинство останала замрзната заедно со илјадници други ембриони.

Д-р Валери Зукин, директор на клиниката „Надеж“, вели дека војната има катастрофално влијание врз плодноста. Според него, од почетокот на конфликтот се бележи зголемување на компликации во бременоста и хромозомски абнормалности.

И Ала Бараненко од клиниката „Надија“ забележува повеќе случаи на предвремена менопауза и намален квалитет на јајце-клетките кај млади жени, како и влошен квалитет на спермата кај мажи – особено кај оние што се враќаат од фронтот. Според лекарите, хроничниот стрес и условите на војната имаат директно влијание врз репродуктивното здравје.

По три години чекање, Билозерска се вратила во Киев. На 46 години, го родила својот син Павлус – симбол на надеж во време на разурнување.

Земја на вдовици и сирачиња

Украина не објавува официјални бројки за жртвите, но извештај од Center for Strategic and International Studies проценува дека меѓу 100.000 и 140.000 Украинци се убиени од почетокот на инвазијата.

Со оглед на тоа што просечната возраст на украинските војници е околу 43 години, многумина од загинатите биле сопрузи и татковци. Официјалните податоци покажуваат дека околу 59.000 деца без биолошки родители моментално живеат во Украина.

Ирина Иванова ја родила својата ќерка Јустина неколку месеци по смртта на нејзиниот сопруг, пилот на украински Ф-16, кој загинал во акција. Радоста од новиот живот и болката од загубата се испреплетени во секојдневието на илјадници семејства.

Оксана Боркун, чиј сопруг загинал во 2022 година, заедно со пријателки основала онлајн група за поддршка на вдовиците на војници, која денес брои повеќе од 6.000 членови. Групата месечно испраќа околу 200 подароци за деца на паднати војници – мал гест на солидарност во време на огромна загуба.

Иднината на Украина

Демографската криза не е само прашање на бројки – таа е прашање на иднината. Со милиони раселени и десетици илјади загинати, Украина ќе се соочи со долгорочни последици врз економијата, инфраструктурата и социјалната стабилност.

Но, во приказните за мајки кои раѓаат по години борба, во вдовиците кои создаваат мрежи на поддршка и во децата кои стануваат симбол на опстанок, се наѕира и друга страна на реалноста – отпорноста.

Украина денес се бори не само за територија, туку и за својата демографска иднина. Во сенката на војната, секое новородено дете претставува чин на надеж – и тивка порака дека животот продолжува.