ЕУ дозволува користење на социјалниот фонд за прекуграничен пристап до абортус

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

ЕУ дозволува користење на социјалниот фонд за прекуграничен пристап до абортус

26 февруари 2026

• од Гоце Кически

Земјите членки на Европската унија ќе можат доброволно да ги користат средствата од европскиот социјален фонд за поддршка на жени кои немаат пристап до безбеден и легален абортус во својата матична држава, соопшти Европската комисија.

Одлуката следува по граѓанската иницијатива „Мај Војс, Мај Чојс“, која собра над 1,1 милион потписи во сите 27 земји членки, со барање за воспоставување европски механизам на солидарност што ќе гарантира пристап до безбедни и достапни услуги за прекин на бременост.

Постојниот фонд како инструмент за поддршка

Според Европска комисија, државите ќе можат да го искористат Европски социјален фонд плус, во согласност со националното законодавство, за финансирање патувања, здравствени услуги и логистичка поддршка за жени кои се соочуваат со рестрикции во сопствената земја.

Комесарката за еднаквост Хаџа Лахбиб изјави дека фондот може да обезбеди поддршка за жени кои треба да патуваат во друга земја, за оние во оддалечени и рурални средини, како и за жени без финансиски средства.

Буџетот на фондот за периодот 2021–2027 година изнесува 142,7 милијарди евра, а распределбата се врши според бројот на население и социјалните приоритети на секоја држава.

Сепак, Комисијата не предложи нов, посебен финансиски механизам, иако такво барање беше упатено од Европски парламент во резолуција усвоена во декември. Резолуцијата немаше обврзувачки карактер, но претставуваше силен политички сигнал.

Координаторката на иницијативата, Ника Ковач, оцени дека и без нов правен инструмент, институциите официјално признале дека целите на иницијативата можат да се реализираат преку постојните механизми.

Улогата на граѓанската иницијатива

„Мај Војс, Мај Чојс“ е европска граѓанска иницијатива – механизам што им овозможува на граѓаните да побараат од Европската комисија да предложи ново законодавство. Доколку иницијативата собере најмалку еден милион потписи од најмалку седум земји членки, таа мора да биде разгледана од Европскиот парламент, а Комисијата има рок да предложи мерки или да образложи зошто нема да го стори тоа.

Иницијативата собра 1.124.513 потписи од сите 27 земји членки. По тоа, Европскиот парламент усвои резолуција со која побара воспоставување механизам за финансирање на жени кои немаат пристап до безбеден абортус во својата земја.

Повеќе од 100 европратеници испратија писмо до претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, со цел да извршат дополнителен притисок врз институцијата пред донесувањето на одлуката.

Големи разлики во законодавствата

Законските рамки за абортус значително се разликуваат меѓу земјите членки. Во Малта е во сила целосна забрана, без исклучоци, додека во Полска абортусот е дозволен само во случаи на сексуално насилство или кога постои ризик по здравјето на жената.

Во 2021 година, полскиот Уставен суд ја укина можноста за прекин на бременост во случаи на тешки фетални малформации, што претходно беше најчеста законска основа за абортус во земјата.

Некои други држави направија чекори кон проширување на правата. Франција го вметна правото на абортус во Уставот, а Луксембург и Холандија ги укинаа задолжителните периоди на чекање. Но, во одредени земји и понатаму недостасува целосна декриминализација, широка достапност на услуги или јавно финансирање.

Политичка порака со ограничен опсег

Одлуката на Европската комисија претставува политичка порака дека прашањето за репродуктивните права станува сè поважно на европско ниво. Сепак, надлежноста за регулирање на абортусот останува во рацете на националните влади.

Со тоа, Европската унија не воспоставува унифицирана политика, туку создава можност за финансиска поддршка таму каде што државите ќе одлучат да ја искористат. Дали ова ќе доведе до конкретни промени ќе зависи од политичката волја на секоја земја членка и од натамошниот ангажман на граѓанското општество.