Бугарија во топ 10: колку тргува Софија со Иран?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарија во топ 10: колку тргува Софија со Иран?

24 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Цените на енергијата и горивата во последниот период бележат раст, иако денеска се регистрира благо намалување. Пазарите на нафта овој месец реагираа на воените дејствија на САД и Израел во Иран, како и на нападите врз енергетската инфраструктура во земјите од Персискиот Залив. Продолжената нестабилност на Блискиот Исток создава сериозни стравувања за прекини во снабдувањето и можен нов енергетски шок.

Во ваков геополитички контекст, економските односи меѓу Европската унија и Иран се наоѓаат во најновата фаза од повеќедецениски пад. Причината е пред сè режимот на санкции, кои значително го ограничуваат обемот на трговија, и покрај тоа што размената не е целосно прекината.

Трговијата значително намалена во однос на минатото

Според податоците на Евростат, во 2025 година вкупната трговија со стоки меѓу ЕУ и Иран изнесувала 3,72 милијарди евра. Од тоа:

увозот во ЕУ бил 0,76 милијарди евра
извозот достигнал 2,97 милијарди евра

Ова значи дека ЕУ остварува трговски суфицит од околу 2,2 милијарди евра.

Дополнително, трговијата со услуги во 2024 година достигнала 1,56 милијарди евра, што покажува дека и покрај ограничувањата, економската соработка не е целосно замрена.

Сепак, Иран денес има минимално учество во надворешната трговија на ЕУ:

само 0,1% од извозот на Унијата
речиси занемарлив удел во увозот

За споредба, во средината на 2000-тите овие удели биле околу 1%.

Историски гледано, падот е драматичен:

2005: 23,8 милијарди евра трговија
2011 (пик): над 27 милијарди евра
2025: само 3,7 милијарди евра

По санкциите во 2011 година следеше остар пад, краткотрајно закрепнување по нуклеарниот договор од 2015 година, а потоа повторно намалување по нивното обновување.

Германија, Италија и Холандија доминираат

Во рамки на ЕУ, најголем трговски партнер на Иран е Германија. Во 2025 година таа учествува со 31,8% од вкупната трговија меѓу ЕУ и Иран. Германскиот извоз достигнал 963 милиони евра, додека увозот бил 218 милиони евра.

На второ место е Италија со 15,6% удел, со извоз од 447 милиони евра и увоз од 132 милиони евра.

Холандија се наоѓа на третата позиција со 15,5% од вкупната трговија. Таа има релативно силен извоз (517 милиони евра), што ја прави еден од клучните европски извозници кон Иран.

Овие три земји заедно учествуваат со речиси две третини (62,9%) од вкупната трговија меѓу ЕУ и Иран.

Франција и Шпанија имаат значително помал обем – под 250 милиони евра.

Бугарија во топ 10 партнери

Бугарија се наоѓа на седмото место меѓу земјите на ЕУ кои најмногу тргуваат со Иран. Зад неа во топ 10 се Австрија, Романија и Данска.

Во периодот 2024–2026, односите меѓу Софија и Техеран се карактеризираат со зголемен интерес за соработка, особено во:

земјоделството
индустријата

И покрај санкциите, бугарскиот извоз во Иран во 2024 година надминал 144 милиони долари. Главните производи се:

житарки
технолошки производи

Што се тргува меѓу ЕУ и Иран?

Структурата на трговијата покажува јасна асиметрија:

Извоз од ЕУ кон Иран:

машини и транспортна опрема – 34%
хемикалии – 31%

Ова укажува дека Европа извезува претежно индустриски и високообработени производи.

Увоз од Иран во ЕУ:

храна и живи животни – 37%
хемикалии – 23%
индустриски материјали – 22%

Суровините (без горива) имаат помал удел од околу 11%.

Заклучок

И покрај политичките тензии и санкциите, трговијата меѓу ЕУ и Иран продолжува, но на значително пониско ниво отколку во минатото. Најголеми играчи остануваат Германија, Италија и Холандија, додека Бугарија се позиционира во топ 10 со стабилен, но ограничен обем на размена.

Геополитичките ризици, особено во енергетскиот сектор, ќе продолжат да влијаат врз оваа трговија, што значи дека идниот развој ќе зависи повеќе од политичките отколку од економските фактори.