02 април 2026
• од Станча Јаќимовски
Економските изгледи за Северна Македонија во 2026 година се соочуваат со зголемени ризици, пред сè поради растот на цените на енергенсите и неизвесностите на глобалната сцена. Според најновиот извештај на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), се очекува забавување на економскиот раст и повисока инфлација од претходно проектираната.
Процените на ММФ укажуваат дека растот на бруто-домашниот производ (БДП) ќе достигне 3,1 процент, што е значително под владините проекции од 3,8 проценти. Во исто време, инфлацијата се очекува да порасне на околу 4,5 проценти, што е речиси двојно повеќе од предвидените 2,5 проценти за тековната година.
Главен фактор за ваквите движења е растот на цените на енергенсите, особено на нафтата, поттикнат од актуелните геополитички тензии и конфликтот на Блискиот Исток. ММФ предупредува дека продолжувањето на овие состојби, заедно со послаб економски раст во Европската Унија, може дополнително да ја намали економската активност во земјата.
„Продолжениот конфликт и повисоките цени на енергијата, заедно со послабиот раст во ЕУ, би можеле да ја одржат инфлацијата на повисоко ниво подолго време и да го одложат процесот на фискална консолидација“, се наведува во извештајот.
Дополнителен ризик претставуваат и фискалните политики во земјата. Од ММФ посочуваат дека ад хок зголемувањата на платите и пензиите, како и евентуалните пречекорувања на трошоците за големи инфраструктурни проекти, може да ја нарушат фискалната стабилност и довербата на инвеститорите.
Иако Фондот ја поздравува намерата на властите да го намалат буџетскиот дефицит на 3,5 проценти од БДП во 2026 година, предупредува дека без конкретни даночни реформи, оваа цел може да не се постигне. Во таков случај, дефицитот би можел да достигне 4,2 проценти.
Според ММФ, постигнувањето на фискалните цели ќе бара строга контрола на јавните расходи, особено во делот на платите, пензиите и тековните трошоци. Воедно, се препорачува мерките за поддршка на граѓаните да бидат прецизно насочени.
„Генерализираните субвенции и намалувања на даноците се неефикасни и често регресивни. Наместо тоа, поддршката треба да биде насочена кон најранливите категории преку постојните социјални механизми“, посочуваат од ММФ.
Во таа насока, Фондот предлага постепено укинување на привремените намалувања на ДДВ, додека дополнителните приходи од повисоките цени на горивата да се искористат за ублажување на трошоците поврзани со енергетската криза.
Сумирано, извештајот на ММФ испраќа јасна порака: економијата на Северна Македонија ќе се соочи со предизвикувачка 2026 година, а стабилноста ќе зависи од внимателно водење на фискалната политика и од надворешните економски услови.
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

