Кожески: Расте бројот на странски работници, сивата економија останува сериозен проблем

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Кожески: Расте бројот на странски работници, сивата економија останува сериозен проблем

28 февруари 2026

• од Гоце Кически

Кристијан Кожески, доцент на Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, во интервју за Kosovo Online оценува дека бројот на странски државјани во земјава бележи значителен пораст и дека најголем дел од нив се економски мигранти ангажирани во сивата економија.

Според него, пазарите на труд во земјите од регионот не можат да се анализираат изолирано, бидејќи имаат слична економска и индустриска структура.

„Трендот на прилив на дополнителна работна сила во овие земји веќе се интензивира. Кога се анализира приливот на работници, тоа мора да се прави како единствен економски регион. Албанија, Македонија и другите земји од Западен Балкан се релативно мали економии, со слична структура на пазарот на труд, ниво на продуктивност и плати, и не можат да се третираат како изолирани национални економии“, посочува Кожески.

Хроничен недостиг од работна сила

Кожески нагласува дека македонскиот пазар на труд подолго време се соочува со хроничен недостиг од работници, што создава потреба од увоз на работна сила од странство.

„Се соочуваме со потреба од дополнителен прилив на економски мигранти, што е тренд и во високоразвиените земји. Ние не сме исклучок“, вели тој.

Истовремено, посочува дека на домашниот пазар постојат два спротивставени процеси – пад на невработеноста и стагнација на активноста.

„Имаме историски ниска стапка на невработеност од околу 11 до 12 проценти според достапните податоци. Но, од друга страна, стапката на активност стагнира, што значи дека постои значителен број работоспособни лица кои сè уште не се интегрирани на пазарот, а системот нема дополнителни механизми за нивна активација“, истакнува Кожески.

Поради тоа, компаниите се принудени да бараат работници од странство, иако тоа не е поевтина опција.

„Ангажирањето странски работници не е поевтино, бидејќи вкупните економски и социјални трошоци за нивна интеграција бараат значителни средства“, нагласува тој.

Раст на бројот на странци и промена на структурата

Податоците од Државен завод за статистика укажуваат на зголемување на бројот на странски државјани во земјата.

„Во периодот од 2005 до 2015 година имавме околу 17.500 странски државјани, а од 2016 до 2024 година бројката достигна околу 27.500. Тоа укажува дека структурата на нашиот пазар на труд веќе се менува“, наведува Кожески.

Тој предупредува дека промените не се однесуваат само на етничката структура, туку и на образовниот и квалификацискиот профил на работната сила.

„Се соочуваме со одлив на работоспособно население со високо образование и квалификации што ги следат технолошките трендови, додека од друга страна имаме прилив на работници со несоодветно образование и недоволни вештини за создавање повисока додадена вредност“, оценува експертот.

Над 100.000 лица во неформална работа

Говорејќи за основот врз кој странските државјани добиваат дозволи за престој, Кожески вели дека станува збор претежно за економски мигранти.

„Пазарот на труд диктира овие работници да бидат економски мигранти, односно добиваат дозволи врз основа на потребата од дополнителен ангажман. Сепак, на агрегатно ниво не гледаме раст на стапката на вработеност, што укажува дека тие се ангажирани во доменот на неформалната економија“, нагласува тој.

Според најновите достапни податоци за третото тримесечје од 2025 година, бројот на неформално вработени лица надминува 100.000.

„Тоа значи дека за овие лица не се плаќаат даноци, а државата сноси дополнителни социјални и здравствени трошоци“, предупредува Кожески, додавајќи дека најизразена неформална работа има во градежништвото и трговијата.

Демографски притисоци и долгорочни решенија

Во однос на идните трендови, Кожески оценува дека демографските проекции не се поволни.

„Имаме тренд на стареење на населението, што дополнително ќе ја влоши состојбата на пазарот на труд. Ако на тоа се надоврзе и одливот на младо и работоспособно население, кое претставува човечки капитал, тогаш пред нас стојат сериозни предизвици, слични на оние во другите земји од Западен Балкан“, предупредува тој.

Како долгорочно решение, Кожески го посочува намалувањето на економскиот јаз со Европска Унија.

„Пред сè, мислам на зголемување на платите, продуктивноста и ефикасноста на трудот, со цел да се намалат факторите што го поттикнуваат иселувањето на работоспособното население“, заклучува Кожески.