Ќе пораснат ли значително цените на храната до крајот на годината?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Ќе пораснат ли значително цените на храната до крајот на годината?

24 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Глобалните пазари веќе ги чувствуваат последиците од геополитичките тензии во Персискиот Залив, а експертите предупредуваат дека вистинскиот удар врз цените на храната допрва доаѓа. Иако во моментов главниот фокус е на нарушувањата во транспортот на нафта, далеку поголем ризик претставува прекинот во снабдувањето со вештачки ѓубрива – клучен елемент за светското земјоделско производство.

Особено загрижувачка е ситуацијата во Ормутскиот теснец, една од најважните транспортни рути во светот. Овој регион функционира како „тесно грло“ за глобалната трговија со ѓубрива, при што околу 25–35% од трговијата со азотни ѓубрива и основни суровини поминува токму низ него. Делумната блокада и зголемената несигурност во транспортот создаваат сериозен ризик од нов бран на поскапувања.

Дополнително, нападите врз енергетски и индустриски капацитети го намалуваат производството на уреа – најшироко користеното ѓубриво во светот. Ова дополнително го ограничува глобалното снабдување и врши притисок врз цените.

Анализите на меѓународните медиуми предупредуваат дека кризата може да има долгорочни последици. Блискиот Исток е клучен извозник на суровини за производство на ѓубрива. Само во периодот од 2020 до 2025 година, САД потрошиле околу 5 милијарди долари за увоз од земјите од Заливот, при што значителен дел од тие средства завршиле во Катар. Во истиот период, економиите од Персискиот Залив извезле азотни ѓубрива во вредност од околу 50 милијарди долари.

Експертите предупредуваат дека последиците од намаленото снабдување нема да бидат веднаш видливи, но ќе се почувствуваат со задоцнување. Како што објаснуваат трговците со ѓубрива, постои временска разлика од шест до девет месеци помеѓу жетвата и моментот кога храната стигнува до потрошувачите. Тоа значи дека ефектите од сегашната криза би можеле да кулминираат кон крајот на годината.

Првите сигнали веќе се тука. Цените на ѓубривата растат за 10% до 40% на краток рок, а во некои пазари порастот надминува и 30%. Доколку кризата продолжи, постојат прогнози дека цените би можеле дополнително да се удвојат.

Ова директно се прелева врз цените на храната. Според проценките на Светската банка, секое зголемување од 1% н