Анализа: Граѓаните и компаниите веќе се соочуваат со „ценовно цунами“

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Анализа: Граѓаните и компаниите веќе се соочуваат со „ценовно цунами“

23 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Граѓаните и дел од деловниот сектор во земјата веќе ги чувствуваат првите последици од новиот бран на поскапувања, кој економистите сè почесто го опишуваат како „ценовно цунами“. Растот на цените на енергенсите, основните прехранбени производи и суровините сигнализира дека економијата влегува во чувствителна и ризична фаза.

Секојдневни поскапувања во маркетите

Според сведоштва од трговците, цените на производите се менуваат речиси секојдневно. Одредени артикли поскапуваат за 2 до 3 денари дневно, додека цената на маслото за јадење веќе ја надмина границата од 100 денари. Јајцата, овошјето и други основни производи исто така бележат значителен раст.

Особено загрижувачки е фактот што цените растат дури и за производи набавени по пониски цени, што укажува на силен психолошки и шпекулативен притисок на пазарот. Само еден ден по поскапувањето на горивата, цената на бананите и мандарините пораснала за 30 до 40 денари по килограм.

Геополитиката како двигател на кризата

Новите тензии на Блискиот Исток се клучен фактор што ја турка економијата кон нов ценовен шок. Зголемувањето на цената на нафтата директно се прелева врз транспортните трошоци, а потоа и врз цените на речиси сите производи.

Економистите предупредуваат дека доколку конфликтите продолжат, цената на нафтата може да достигне и до 200 долари за барел, што би претставувало сериозен удар за домашната економија. Во такви услови, од клучно значење е инфлацијата во земјата да се одржи блиску до европското ниво, со цел да се избегнат проблеми со трговскиот дефицит и платниот биланс.

Горивата како главен извор на инфлациски притисок

Во изминатите две недели, цените на нафтените деривати доживеаја драматичен раст. Дизелот поскапе за повеќе од 20 денари по литар, додека бензинот се зголеми за околу 12 денари. Овој тренд директно влијае врз сите сектори, од транспортот до производството.

Бизнис-заедницата предупредува дека покрај поскапувањата, се забележува и намалување на побарувачката и нарачките, особено од странските партнери, што дополнително ја усложнува економската состојба.

Градежниот сектор под силен притисок

Една од најпогодените индустрии е градежништвото. Цената на железото за само десетина дена скокна од 620 на над 750 евра по тон. Ова значително ги зголемува трошоците за изградба и може да доведе до одложување или поскапување на инфраструктурни и станбени проекти.

Претставниците на секторот предупредуваат дека продолжување на кризата може да предизвика сериозни проблеми во реализацијата на тековните инвестиции.

Политички реакции и предложени мерки

Владата веќе најави мерки за ублажување на ценовниот шок, меѓу кои и привремено намалување на ДДВ за одредени производи. Овие мерки доаѓаат по двата последователни силни ценовни удари кај горивата.

Од друга страна, опозициските партии обвинуваат дека граѓаните веќе платиле висока цена. Според нивни пресметки, само за две недели се потрошени дополнителни 10 милиони евра за горива поради зголемените цени.

Воедно, се предлагаат и дополнителни мерки како:

намалување на акцизите за горивата
намалување на ДДВ за основни прехранбени производи
намалување на патарините

Најранливите се најпогодени

Како и во секоја инфлациска криза, најголемиот товар го носат најранливите категории граѓани. Тие најголем дел од приходите ги трошат на основни прехранбени производи, кои токму сега најбрзо поскапуваат.

Заклучок

Економијата веќе е под сериозен ценовен притисок, а ризиците од дополнително влошување остануваат високи. Комбинацијата од глобални геополитички тензии, раст на енергенсите и слабеење на надворешната побарувачка создава комплексна и нестабилна економска средина.

Клучниот предизвик во наредниот период ќе биде навремената и ефективна реакција на институциите, со цел да се заштити животниот стандард на граѓаните и да се одржи економската стабилност.